Fundacje rodzinne wpisane do rejestru w 2023 r. powinny przeprowadzić pierwszy audyt w 2027 r. Ustawa mówi jednak tylko, że audyt przeprowadza się „co najmniej raz na cztery lata”. Nie wskazuje, od jakiego zdarzenia liczyć ten okres ani jakiego czasu audyt ma dotyczyć. Poniżej wyjaśniamy, jak bezpiecznie ustalić termin i kiedy audyt staje się obowiązkiem corocznym. Zakres audytu i wymogi wobec audytora opisujemy w artykule Audyt fundacji rodzinnej – kto go przeprowadza i kiedy jest obowiązkowy.

Co mówi art. 79 ustawy o fundacji rodzinnej?

Przepis przewiduje dwa tryby:

  • tryb podstawowy – audyt przeprowadza się co najmniej raz na cztery lata (art. 79 ust. 1);
  • tryb coroczny – jeżeli sprawozdanie finansowe fundacji podlega badaniu zgodnie z ustawą o rachunkowości, audyt przeprowadza się co roku, przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego (art. 79 ust. 2).

Zwrot „co najmniej” oznacza, że cztery lata to odstęp maksymalny. Statut albo zgromadzenie beneficjentów mogą przewidzieć audyt częstszy, na przykład co dwa lata.

Od kiedy liczyć cztery lata?

Ustawa nie wskazuje zdarzenia, od którego biegnie termin. W praktyce rozważa się trzy możliwości: dzień wpisu fundacji do rejestru, początek pierwszego roku obrotowego albo dzień sporządzenia aktu założycielskiego, czyli powstania fundacji rodzinnej w organizacji.

Najlepiej uzasadnione jest liczenie od wpisu do rejestru fundacji rodzinnych, bo dopiero wtedy fundacja uzyskuje osobowość prawną. Przy takim liczeniu rok wpisu jest pierwszym z czterech lat, nawet jeśli wpis nastąpił w grudniu. Fundacja wpisana w dowolnym miesiącu 2023 r. zamyka więc pierwszy cykl z końcem 2026 r. i przeprowadza audyt w 2027 r.

Kalendarz pierwszych audytów

Rok wpisu do rejestruLata pierwszego cykluPierwszy audyt
20232023–20262027
20242024–20272028
20252025–20282029
20262026–20292030

Warto sprawdzić datę w postanowieniu sądu o wpisie, a nie datę aktu założycielskiego. Postępowania rejestrowe trwają długo, więc wiele fundacji założonych w 2023 r. uzyskało wpis dopiero w 2024 r.

Ostrożniejszy zarząd może liczyć termin dzień po dniu, czyli zakończyć audyt przed czwartą rocznicą wpisu. Dla fundacji wpisanej na początku roku oba sposoby dają różne daty. Dlatego przyjętą metodę warto zapisać w uchwale zgromadzenia beneficjentów i w umowie z audytorem.

Kiedy audyt jest obowiązkowy co roku?

Tryb coroczny dotyczy fundacji, których sprawozdanie finansowe podlega badaniu przez biegłego rewidenta. Obowiązek badania powstaje po spełnieniu dwóch z trzech warunków z art. 64 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości. Progi dotyczą zatrudnienia (50 osób), sumy aktywów (równowartość 3 125 000 euro) i przychodów ze sprzedaży (równowartość 6 250 000 euro).

Taka fundacja nie czeka czterech lat. Audyt musi zakończyć się przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego, czyli przy roku obrotowym równym kalendarzowemu przed końcem czerwca. Dla tej grupy obowiązek jest więc już wymagalny. Fundacja, która w trakcie czteroletniego cyklu zaczyna podlegać badaniu, przechodzi na tryb coroczny.

Trzeba też pamiętać, że audytu nie może przeprowadzić firma audytorska badająca sprawozdanie finansowe tej fundacji. W jednym roku pracują więc dwa niezależne zespoły i ich harmonogramy trzeba uzgodnić z wyprzedzeniem.

Jaki okres obejmuje audyt?

Tego ustawa również nie rozstrzyga. Celem audytu jest pokazanie beneficjentom, jak zarząd gospodarował majątkiem, dlatego rozsądnie jest objąć nim cały okres od poprzedniego audytu, a przy pierwszym audycie cały czas od powstania fundacji. Ocena samego ostatniego roku pomijałaby decyzje i świadczenia z lat wcześniejszych.

Zalecamy objęcie audytem także okresu, w którym fundacja działała w organizacji. Już wtedy zarządzała wniesionym majątkiem we własnym imieniu. Okres objęty audytem powinien być wprost wskazany w umowie.

Kiedy zacząć przygotowania?

Audytora wyznacza zgromadzenie beneficjentów. Może to być firma audytorska albo zespół audytorów, w którego skład wchodzi biegły rewident wraz z doradcą podatkowym oraz adwokatem lub radcą prawnym. Przed zawarciem umowy trzeba sprawdzić niezależność audytora, a potem skompletować dokumenty z kilku lat. Całość zajmuje zwykle kilka miesięcy.

Liczba fundacji objętych obowiązkiem będzie szybko rosła. Według danych przytoczonych w przeglądzie ustawy przygotowanym przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii sąd rejestrowy załatwił w 2023 r. 492 wnioski o wpis, a w 2024 r. już 2 350. Pierwsza fala audytów w 2027 r. będzie więc niewielka, ale rok później obejmie kilka razy więcej fundacji. Audytora warto wybrać z wyprzedzeniem.

Co, jeśli termin minie?

Ustawa nie przewiduje dziś kary pieniężnej za brak audytu. Zaniechanie obciąża jednak zarząd, który odpowiada wobec fundacji za szkodę wyrządzoną zaniechaniem sprzecznym z prawem, i pozbawia beneficjentów ustawowego narzędzia kontroli. W przeglądzie ustawy z 2026 r. zarekomendowano wprowadzenie sankcji za nieprzeprowadzenie audytu, więc ten stan może się zmienić.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Kiedy fundacja rodzinna wpisana w 2023 r. musi przeprowadzić audyt?

W 2027 r. Pierwszy czteroletni cykl obejmuje lata 2023–2026, a audyt przeprowadza się po jego zakończeniu.

Liczy się data aktu założycielskiego czy data wpisu do rejestru?

Ustawa tego nie określa. Najlepiej uzasadnione jest liczenie od wpisu do rejestru fundacji rodzinnych, bo wtedy fundacja uzyskuje osobowość prawną. Sam audyt warto jednak rozciągnąć także na okres działania fundacji w organizacji.

Czy audyt można przeprowadzić częściej niż co cztery lata?

Tak. Cztery lata to odstęp maksymalny. Częstszy audyt może wynikać ze statutu albo z decyzji zgromadzenia beneficjentów.

Kiedy audyt fundacji rodzinnej trzeba przeprowadzać co roku?

Gdy sprawozdanie finansowe fundacji podlega badaniu zgodnie z ustawą o rachunkowości. Audyt przeprowadza się wtedy corocznie, przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego.

Czy audyt obejmuje cztery lata, czy tylko ostatni rok?

Ustawa tego nie precyzuje. Zalecamy objęcie audytem całego okresu od poprzedniego audytu i zapisanie tego w umowie z audytorem.

Zobacz także

28/09/2026

Wytyczne IPEV wycena

Wytyczne IPEV (International Private Equity and Venture Capital Valuation Guidelines) to międzynarodowy standard dobrej praktyki wyceny inwestycji niepublicznych w wartości […]

More

01/09/2026

Badanie sprawozdań ASI/ZASI

Sprawozdanie finansowe alternatywnej spółki inwestycyjnej (ASI) oraz zarządzającego ASI (ZASI) podlega obowiązkowemu badaniu przez biegłego rewidenta – bez względu na […]

More

31/08/2026

Audyt fundacji rodzinnych

Fundacja rodzinna podlega szczególnemu obowiązkowemu audytowi co najmniej raz na cztery lata (w dalszej części będziemy używać sformułowania audyt fundacji (lub […]

More

10/02/2022

Obowiązek konsolidacji Sprawozdań ASI/ZASI

Nowelizacja ustawy o rachunkowości z końca roku 2021 wprowadziła m.in. możliwość niesporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych przez ASI. Art. 57. Wyłączenie jednostki […]

More
Copyright © Biegly.pl 2026 | Wszelkie prawa zastrzeżone
Wykonanie: Adimo.pl